Uitgelicht: een beeld van Hygieia

De godin Hygieia, verschijnt meestal in de schaduw van haar illustere vader, Asklepios, god van de geneeskunde. Hygieia waakte over de gezondheid van de mensen en werd vanaf de 7^de of 6^de eeuw v.C. al vereerd. 

In het Nationaal Archeologisch Museum van Athene staat een serie schitterende beelden afkomstig van het fronton van de tempel van Asklepios in Epidaurus, waaronder dat van Hygieia. Ondanks de zware beschadigingen is het nog te zien dat ze zich voorover buigt om een slang bij haar linker been te voeden. De slang is uiteraard het bekende symbool van Asklepios en Hygieia zelf. Het beeld is gemaakt van Pentelisch marmer en dateert uit 380-370 v.C. 

We zouden er zo aan voorbij lopen maar het is de moeite om zich even om te draaien om haar uiterst sierlijke drapering aan de achterkant te bekijken. Schitterend gewoon! 

Maar ja, het wordt dan ook toegeschreven aan de beeldhouwer Timotheos, die volgens de overlevering samen met Skopas aan het Mausoleum van Halicarnassus gewerkt heeft.

Beeld van een Parthische edelman

Hoe uniek kan een vondst wel zijn? Dit meer dan levensgrote beeld van een Parthische man is in 1931 in stukken opgegraven bij een heiligdom in Shemi. 

Gezien zijn postuur en voorkomen wordt hij doorsnee beschreven als “Prins van Shemi” en dat is niet overdreven. Hij is een van de pronkstukken van het Nationaal Museum van Iran in Teheran en verlaat het land eigenlijk nooit. Voor de Alexander-tentoonstelling in Mannheim (Duitsland) en de bijzondere tentoonstelling van Iranese kunst in Assen (Nederland) werd een kopie getoond. 

Weinig is bekend over de Parthische kunst maar de voorbeelden die opgegraven zijn bewijzen dat de Parthen een hoge cultuur hadden. Het is moeilijk om deze edelman precies te dateren. 

Het Parthische Rijk ontstond rond 250 v.C, toen het zich losmaakte van de Seleuciden die zich een groot deel van Alexanders imperium in oosten hadden toegeëigend. Hun bloei hadden zij te danken aan het feit dat ze de Zijderoute naar China volledig controleerden. 

Na 500 jaar, in 224 n.C. viel het Parthische Rijk in handen van de oprukkende Sassaniden.

Uitgelicht: De everzwijnhelm

Om meer precies te zijn, een helm die gemaakt is van everzwijn slagtanden. Tja, hoe creatief of hoe inventief kun je zijn? 

Het is een voorwerp dat duidelijk uitblinkt te midden van de bijzondere collectie Myceense kunst in het Nationaal Archeologisch Museum van Athene. 

Dit exemplaar dateert uit de 14^de eeuw v.C. Een paar vroegere helmen zijn op Kreta en Santorini gevonden en staan op overgebleven fresco’s afgebeeld. Op Cyprus en Sardinië zijn dan weer ivoren beeldjes gevonden van krijgers die een everzwijnhelm dragen. Op een papyrus uit Amarna in het Egypte van rond 1450 v.C, staan ook Myceense huursoldaten met een dergelijke helm afgebeeld. In het Hettitische Hattusa is dan weer een stukje aardewerk gevonden met daarop Myceense krijgers die getooid zijn met een helm in zigzaglijnen die als everzwijntanden gezien kunnen worden. De meest recente exemplaren worden teruggeleid tot rond 1150 v.C. 

Deze helmen zijn echte kunstwerken waarbij de slagtanden in rijen alternatief naar rechts of naar rechts georiënteerd werden. Daarna werden ze met zilverdraad aan elkaar gebonden en op een lederen onderlaag vastgemaakt. Het leder werd dan met vilt opgevuld om het hoofd verder te beschermen en het geheel comfortabel te maken voor de drager. 

Homerus beschrijft de everzwijnhelm in zijn Ilias wanneer Odysseus zich klaarmaakt voor een nachtelijke aanval op de Trojanen. 

De slagtanden van een everzwijn waren een waardevolle bezitting en duidden op een hoge sociale status van de eigenaar.

Een keur aan virtuele museumbezoeken in Turkije

Aangezien het einde van de Corona beperkingen nog niet in zicht is, moeten we het van de virtuele museumbezoeken hebben. 

Turkije doet nu ook mee en pakt uit met een aantal bekende en minder bekende archeologische musea via een nieuw portaal Sanal Muze. Hier bevinden zich tevens een aantal links naar opmerkelijke archeologische sites. Als musea komen de volgende zeker in aanmerking: 

Ankara – Het Museum van de Anatolische Beschaving

Opmerkelijk is bv een 8.000 jaar oude zittende godin uit Catalhöyük uit het Neolithicum, schatten uit de Koninklijke graven van Alacahöyük (Bronstijd), schitterende beelden en reliëfs uit de tijd van de Hittieten en een ongelooflijk mooi ingelegde houten tafel uit Gordion, de hoofdstad van Frygia. 

Antakya – Archeologisch Museum

In dit museum is de grootste collectie mozaïeken ondergebracht uit de Romeinse en de Byzantijnse tijd. De meeste zijn afkomstig uit het oude Antiochië zoals dat van Ariadne die op Naxos is achtergelaten. Uit Daphne stamt het grote mozaïek uit de 5^de eeuw waarin de allegorische figuur van Megalopsyche staat uitgebeeld omringd door dagelijkse taferelen. Er is ook een bijzondere verzameling voorwerpen uit de Neo-Hittitische periode te bewonderen en een schitterende marmeren sarcofaag uit 265-270. 

Antalya - Archeologisch Museum

Dit museum is een absolute topper! Het bezit een uitgebreide collectie Romeinse beelden uit de 2^de en 3^de eeuw afkomstig uit belangrijke opgravingen in de regio. Perge bekleedt een prominente plaats en vult op zich al een aantal zalen. 

Adana – Archeologisch Museum

Dit wordt, vreemd genoeg, geroemd als zijnde het grootste museum van Turkije? En toch komen er maar weinig toeristen zover. Hier zijn de vondsten uit Cilicië ondergebracht, een regio die bezet werd door de Hittieten, Assyriërs, Grieken, Romeinen, Armeniërs, Seljukken en de Ottomanen. 

Zeugma – Mozaïek Museum van Gaziantep

De Romeinse garnizoensstad Zeugma is nu grotendeels onder water verdwenen nav de bouw van de zoveelste dam op de Tigris Rivier.  Wat gered kon worden is in het museum van Gaziantep ondergebracht. Een van de meest sprekende mozaïeken is dat van het zg Zigeunermeisje dat de Mona Lisa van de mozaïeken genoemd wordt. Verder zijn er veel mythologische figuren, goden en godinnen uitgebeeld. 

Een virtueel bezoek van al deze pracht en praal is zeker aan te bevelen!

Het oude centrum van Athene

Het is intussen wel algemeen bekend dat het Nieuwe Acropolis Museum in Athene gebouwd is over de resten van de oude stad. Maar het bijzondere is dat deze resten niet begraven zijn maar zichtbaar blijven omdat het nieuwe museum op palen gebouwd is.

Sinds 2017 is ook dit gedeelte van de geschiedenis van Athene toegankelijk voor het publiek. Het geeft een goed idee van het dagelijkse leven van de Atheners in de oudheid.

Klik op deze link om het hele gebeuren stap voor stap te volgen.

Het Acropolis Museum heeft deze video samengesteld waarin duidelijk te volgen is hoe de opgravingen verliepen, door weer en wind, jaar in en uit, om te komen tot het resultaat dat we vandaag de dag kunnen bewonderen.

Veel kijkplezier!

Het Antiquarium van Pompei opengesteld voor het publiek

Het Antiquarium, het museum dat op de site van Pompei staat, opent na 40 jaar eindelijk weer zijn deuren.

Fresco van Venus staande op een vierspan van olifanten, 1ste eeuw n.C., Archeologisch Park van Pompei

Het werd al opgericht in 1873, maar tijdens de Tweede Wereldoorlog werd een hele zaal weggebombardeerd. Gelukkig kon het museum in 1948 weer geopend worden voor het publiek maar de zware aardbeving van 1980 leidde tot een nieuwe sluiting.

Pas in 2016 ging het museum eindelijk weer open, maar dan alleen voor bepaalde tijdelijke tentoonstelling. 

Nu is het eindelijk helemaal opengesteld en dankzij de foto’s van het Smithsonian Museum kunnen we ons een idee vormen van de prachtige voorwerpen die ons te wachten staan!

[Meer foto's zijn te bekijken in het artikel van Smithsonian Museum]

Uitgelicht: Lijkbaar

Een heel vreemd voorwerp, deze terracotta lijkbaar uit de 7de eeuw v.C. en toch nog zo actueel! Hij werd in 1936-37 ontdekt tijdens opgravingen van een tumulus graf in Anagyrous, niet ver van Athene. Thans staat hij bijna onopvallend in het Nationaal Archeologisch Museum van Athene.

Deze lijkwagen met de stoffelijke resten is afgedekt met een doek dat rijkelijk geborduurd is met paardenmotieven. Opvallend zijn de - waarschijnlijk verzwaarde - kwasten op de hoeken die er voor moeten zorgen dat het dek niet opwaait.

Rondom staan vier vrouwen afgebeeld en bovenop het versierde afdekkleed zit een kind met gestrekte armen, een uitdrukking van jammer. De paarden die deze lijkbaar trokken zijn niet teruggevonden, alleen een man te paard die blijkbaar deel uitmaakte van de begrafenisstoet.

Wat een uitzonderlijk stuk geschiedenis!

Vandalisme in het Pergamon Museum, Berlijn

We kennen intussen genoeg beelden van kunstwerken die vernield of onherroepelijk verminkt worden, maar tot nu toe gebeurde dit in het Verre en Nabije Oosten. Het is niet te geloven dat vandalen nu ook aan onze voordeur toeslaan.

[Foto van Archaeology News Network]

Uit de laatste berichten blijkt dat onbekenden aan de slag gegaan zijn in verschillende musea op het Museum Eiland in hartje Berlijn. Zo zijn er in het Pergamon Museum een zestigtal Egyptische beeldhouwwerken en sarcofagen met een olieachtig vloeistof bespoten.

Waarschijnlijk is dit op 3 oktober gebeurd, de Dag van de Duitse Eenheid, tijdens de bezoekuren nog wel. Het onderzoek is nog in volle gang, maar de bewakingsbeelden hebben nog geen duidelijkheid gegeven over de mogelijke daders. Er waren op die dag 3.000 bezoekers aanwezig

De restauratie is een complexe operatie omdat deze kleurloze olieachtige stof op verschillende steensoorten is aangetroffen. Het is niet zomaar een olievlek die men kan wegvegen.

Zoals steeds in dergelijke situaties, blijft het vragen oproepen over het gebrek aan respect voor kunst en kustwerken die deel uitmaken van ons erfgoed en onze geschiedenis. Hebben we dan echt niets geleerd sinds de Vandalen over Europa uitzwermden en een pad van totale verwoesting achterlieten?

Uitgelicht: Een symfonieorkest in de oudheid?

Het idee ontstond tijdens mijn bezoek aan een speciale tentoonstelling over muziek en muziekinstrumenten die gehouden werd in het Museum van Louvre-Lens.

Natuurlijk heb ik me lopen vergapen aan de hoeveelheid muziekinstrumenten of delen daarvan die honderden en soms zelfs duizenden jaren oud zijn. Opvallend ook dat er in werkelijkheid niet zo heel veel veranderd is. Er bestonden al vroeg trommels en sistra (een soort rammelaars), luiten en lieren, en uiteraard een ruime keus aan allerlei blaasinstrumenten of mondstukken daarvan.

Deze luit uit Egypte en daterend uit 664 – 332 v.C is gemaakt van hout en huiden en is een heel herkenbaar voorbeeld.

En wat denkt U van deze bronzen cornu, ttz. een soort bronzen trompet, die in de 1^ste eeuw in Pompei gevonden is? Een bekend plaatje van marcherende Romeinen nietwaar?

In een zaal met allerlei kleine beelden en voorwerpen, meestal uit terracotta gemaakt, vond ik dit leuke groepje dat me meteen deed denken aan een symfonieorkest. De figuurtjes bespelen een hele verscheidenheid aan instrumenten zoals tamboerijnen, cimbalen, timpanen, luiten, dubbele hobo’s, de Pan fluit, lieren en klappers. Ze zijn afkomstig uit heel uiteenlopende landen, zoals Cyprus, Israel, Iran, Irak of Syrië. De oudste instrumenten dateren ruwweg uit 2000 v.C en de meest recente uit 300 n.C.

Daar zit met recht muziek in!

Het Getty Museum, virtueel

Het is niet anders, een museumbezoek is tegenwoordig bij voorkeur virtueel. Het hangt natuurlijk af van het land en het museum zelf, maar niets zal meer zo zijn als vroeger.

Daarentegen biedt een virtueel bezoek soms onverwachte voordelen. We kunnen de stukken in close-up bewonderen en hebben ze bovendien helemaal voor ons alleen want niemand loopt voor onze voeten.

Het Getty Museum in Californië pakt regelmatig uit door bepaalde stukken onder de loep te nemen. Hun laatste selectie behandelt een opvallend onderwerp, nl. de kunst van de illustraties in de Thora, de Bijbel en de Koran (The Art of Three Faiths: Torah, Bible, Qu'ran). Opvallend in deze middeleeuwse geschriften is de kunst van de micrografie. Dit zijn marginale notities in kleine lettertjes die door de schrijver/kopiist worden toegevoegd en op zich een tekening vormen.

Een heel eigen manier om van de schoonheid te genieten of niet?

Museum van Korinthe

Er wordt aan gewerkt om het Museum van Korinthe te vernieuwen en dat is geen luxe want de presentatie is inderdaad een beetje oubollig.

De stukken die er onderdak gevonden hebben dateren grotendeels uit de Romeinse en dat is niet verwonderlijk als men bedenkt dat de resten van deze bijzondere dubbele haven uit dezelfde periode dateren.

Korinthe heeft een heel eigen stijl potten en vazen die je altijd overal meteen herkent. Dus staat hier ook een heel selecte verzameling tentoon. Terracotta beeldjes zijn altijd een plezier voor het oog en hier zijn ze rijkelijk vertegenwoordigd in miniatuur vorm, het ene nog zwieriger dan het andere.

Uitschieters zijn voor mij de meer dan levensgrote beelden van twee Frygische gevangenen die met gekruiste armen de toeschouwers lijken uit te dagen. Ze zijn gevonden in de noordelijke Basilica en dateren uit de 2^de-3^de eeuw n.C.

De collectie zou niet compleet zijn zonder een keur aan vloermozaïeken, eveneens uit de 2^de-3^de eeuw n.C.

Het Museum is een prachtige aanvulling op de site van Korinthe zelf.

Online lezing Sakkara: leven in een dodenstad

Het Huis van Horus presenteert een uiterst interessante online lezing over Sakkara. Dit kan een goede voorbereiding zijn voor een eventueel bezoek aan de tijdelijke tentoonstelling die op 1 juni a.s. in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden van start gaat.

Dit is het bericht dat ik doorgestuurd kreeg:

Vanwege de grote belangstelling wordt de online lezing Sakkara: Leven in een dodenstad nogmaals aangeboden. Op dinsdag 2 juni neemt dr. Nico Staring u mee naar deze Oudegyptische begraafplaats met een bijzondere link met Leiden.

Deze lezing draait om de gelijknamige tijdelijke tentoonstelling in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Als één van de samenstellers van de tentoonstelling zal ik u aan de hand van de geselecteerde objecten het verhaal van de dodenstad Sakkara vertellen.

Op 1 juni opent het museum haar deuren weer voor publiek en kunt u de tentoonstelling gaan bekijken. Tot die tijd kunt u de tentoonstelling ook virtueel bezoeken.

Spreker: dr. Nico Staring (Universiteit Leiden)
Datum: dinsdag 2 juni 2020 (19-20 uur)
Locatie: Online
Prijs: gratis

Voor deelname aan de lezing dient u zich te registreren. Dat kan via onderstaande button.

Aanmelden

Veel plezier met de lezing én met het museumbezoek!

Een virtueel museumbezoek in Corona tijden

Nu dat we niet zelf meer naar een museum kunnen gaan – voorlopig dan toch – is het toch wel interessant om eens te grasduinen in de collecties die zo kenmerkend zijn voor elk museum.

Om te beginnen is er het British Museum in Londen dat op zijn blog een zeer verrijkend artikel publiceert: “How to explore the British Museum from home” over hoe we van huis uit op verkenning kunnen gaan.

Ook het Louvre in Parijs pakt uit met een aantal “Online Tours” met daarin speciale aandacht voor de Egyptische afdeling, de fundering en grachten van het Louvre in 1190 en het schitterende plafond van de Galerie d’Apollon.

Het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden pakt uit met “Virtueel naar Rijksmuseum voor Oudheden” met daarin een volledige rondleiding van de tentoonstelling “Cyprus, eiland in beweging” die door de plotse sluiting van het museum vroegtijdig afgebroken werd.

Uiteraard blijft Griekenland niet achter met bv. een virtuele tour van het Acropolis Museum in Athene. Ook is een gecombineerd virtueel bezoek aan vijf verschillende musea in Athene mogelijk via “Go on virtual visits to 5 Athens Museums”, met het Acropolis Museum, het Benaki Museum, het Cyclade Museum, de Basil and Elise Goulandris Foundation, en het Nationaal Archeologisch Museum. Liefhebbers moeten zich wel inschrijven.

Ter afwisseling, omdat we ook niet kunnen en mogen reizen, is het wel leuk om even een kijkje te nemen op de Acropolis in Athene met “Acropolis, Virtual Tour”.

Wie zich helemaal wil onderdompelen in de musea collecties kan bv. ook terecht op de site “These 12 famous museums offer virtual tours you can take on your couch”. Deze biedt een rijke keuze met o.a. het British Museum in Londen, het Guggenheim in New-York, de National Gallery of Art in Washington DC, het Pergamon Museum in Berlijn, het Rijksmuseum in Amsterdam, het Getty Museum in Los Angeles en de Uffizi in Florence.

We hoeven ons dus echt niet uitgesloten te voelen. Geniet er van en blijf gezond!

Napels, het Archeologisch Museum

Van zodra de eerste vondsten rond steden als Pompei en Herculaneum aan het licht kwamen, ontstond er een meten een grote verzamelwoede. Vooral de mensen met geld waaronder de rijke adel van het Koninkrijk Napels deden er alles aan om elkaar de loef af te steken.

De uitbarsting van de Vesuvius in het jaar 79 heeft een enorme hoeveelheid kunstwerken en gebouwen in de tijd bevroren. Dat gold niet alleen voor Pompei en Herculaneum, maar ook voor een heel aantal kleinere nederzettingen waar de gegoede burgers van Rome hun optrekje gebouwd hadden om daar tijdens de hete zomermaanden wat verkoeling te vinden. Zo ontstonden er aan de voet van de Vesuvius lieflijke oorden zoals Boscoreale, Oplontis, Stabiae, Baiae, Cumae, en Pozzuoli, om er een paar te noemen.

Een van de grootste verzamelaars – misschien wel DE grootste - waren de leden van de Farnese familie. De collectie begon in de 16^de eeuw onder Paus Paulus III geboren als Alessandro Farnese die vooral in Rome opgravingen liet uitvoeren. Andere familieleden zoals de hertogen van Parma, Piacenza, Castro, en de graven van Ronciglione, haalden hun kunstwerken in de pas ontdekte steden aan de voet van de Vesuvius. In de tweede helft van de 18^de eeuw belandde hun enorme collectie in Napels.

Gezien de veelzijdige en welbewaarde stukken uit de regio, is het Archeologisch Museum van Napels een unicum en biedt een uiterst rijke verzameling van marmeren en bronzen beelden, kleurrijke mozaïeken, natuurgetrouwe fresco’s, juwelen en munten, evenals veel voorwerpen voor dagelijks gebruik zoals schalen, bekers, potten, vazen, lampen, allerhande meubilair, en zelfs hele bibliotheken.

Jammer genoeg zijn er veel stukken uit hun context gehaald. Fresco’s en mozaïeken werden “uitgezaagd” en voorzien van een houten lijst om zo in een of andere luxe villa of paleis een ereplaats te krijgen. Later werden ze dan weer verspreid om wereldwijd een plekje te veroveren in bekende en minder bekende musea. Kleine voorwerpen zijn nooit deskundige geïnventariseerd en we weten dus weinig of niets over hun herkomst.

Al met al bezit het Archeologisch Museum van Napels een kostbare en zeldzame verzameling om duim en wijsvinger bij af te likken.

Dacia Felix in Tongeren

De Daciërs zijn ons algemeen bekend als de vroegere bewoners van Roemenië. De Romeinen veroverden hun land in 106 n.C. dat daardoor een provincie van het Romeinse Rijk werd.

Veel minder weten wij over de rijke voorgeschiedenis van de Daciërs, die verder teruggaat naar de Geten, Grieken, Scythen en zelfs de Kelten.

De tentoonstelling Dacia Felix in het Gallo-Romeins Museum van Tongeren neemt ons mee op een reis terug in de tijd. Grote kaarten illustreren duidelijk welk volk waar leefde en wanneer. Bovendien staat overal een handige tijdsbalk bij.

De keur aan voorwerpen is afkomstig uit verschillende Roemeense musea en in het bijzonder uit the Nationaal Museum van de Roemeense Geschiedenis in Boekarest waar de meesten onder ons niet zo gauw naartoe zullen gaan. Een unieke kans dus.

Opvallend zijn uiteraard de gouden en zilveren stukken, zoals de gouden paradehelm (425-375 v.C.) en de verguld zilveren paradehelm (400-300 v.C.), de kleine zilveren drinkbeker met gouden rand (50 v.C.- 50 n.C.) en de Koninklijke zilveren drinkbekers (340-330 v.C.). Verder natuurlijk de juwelen, in het bijzonder de spiraalvormige zilveren en gouden armbanden (100 v.C. – 50 n.C), maar ook het sierbeslag van het hoofdstel van paardentuigen in zilver en goud die duidelijk invloed van de Perzen en de Scythen tonen (400-300 v.C.).

Het is even wennen om tegen de chronologische draad in te lopen, terug in de tijd vanaf de Romeinen dus. Hierdoor komen, voor mij althans, de mooiste stukken op het einde. Al met al, is deze tentoonstelling, die trouwens nog tot 26 april 2020 loopt, absoluut de moeite waard!

Het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden

Waarom zouden we ver reizen als we in Leiden een heus Rijksmuseum van Oudheden hebben met een zeer rijke verzameling uit de klassieke oudheid.

Mijn hoogtepunten zijn uiteraard te vinden bij de Romeinse en Griekse beelden, stuk voor stuk pronkstukken, keurig geëxposeerd met alle nodige uitleg erbij. Maar voor de liefhebbers is er natuurlijk ook de Egyptische afdeling die heel goed vertegenwoordigd is. Verder zijn er stukken te zien uit Palmyra, Gandhara, Perzië, en Klein-Azië.

En dan zijn er ook de kleinere voorwerpen zoals de terracotta beeldjes, allerhande potten en schalen, munten en juwelen, kralen en spelden, wapens en wapenuitrustingen, etc. Kortom, de liefhebber kan hier makkelijk een hele dag doorbrengen.

Tussen mijn vele favorieten citeer ik het marmeren hoofd van Aphrodite uit de 3^de eeuw v.C. uitgevoerd in de stijl van Praxiteles, de goed-herkenbare Socrates uit de Romeinse tijd naar een origineel uit ca. 380 v.C., een gelijkaardige buste van Euripides die ook een kopie is van een origineel uit de 4^de eeuw v.C., of nog de schattige marmeren Pan geïnspireerd op een werk van Polycleitus en hier in een Romeinse weergave uit 50-350 n.C. te zien is.

Ook stop ik even bij de zware gouden armband uit Alexandrië (100-50 v.C.) en de slankere uitvoering in goud en electrum afkomstig uit Troje (700-600 v.C.). Uit Gandhara stamt dan weer een zeer hellenistisch hoofd van een man met hoofdtooi in stuc en verf en eentje van een jonge man, beide gedateerd tussen 300 en 500 n.C.

[Klik hier om meer foto’s te bekijken]

De Medagliere in Syracuse

Met de Medagliere wordt, zoals het woord al verraad, een verzameling medailles en munten bedoeld. Deze bijzonder rijke collectie is te vinden in het ondergrondse gedeelte van het Archeologisch Museum van Syracuse. Deze zwaar beveiligde afdeling is slechts op bepaalde uren open, en het is zeker de moeite om hier extra tijd voor uit te trekken.

Hier zijn een verbluffend aantal munten te zien die nog dateren uit de dagen toen de eerste Griekse kolonies zich in Italië vestigden en kunnen makkelijk teruggaan tot de 6^de-5^de eeuw v.C. We komen klinkende namen tegen zoals de koningen Dionysus I, Agathocles, Hieron II, Gelo, Timoleon van Korinthe, Philippus II van Macedonië, en Pyrrhus van Epirus. Heel opvallend zijn de gouden darics uit de tijd van Darius I, een duidelijke bewijs dat er zaken gedaan werden met het verre Perzië.

Uiteraard zijn de gouden, zilveren en electron munten niet uitsluitend in Syracuse gevonden. De Griekse kolonies hadden zo elk hun eigen domein en rijk gevestigd verspreid over heel Zuid-Italië en Sicilië, dat bekend stond als Groot-Griekenland. Zodoende vinden we bv. munten uit Metapontum, Paestum, Megara, Sybari, Katana, Akragas en Morgantina met afbeeldingen van hun eigen goden en godinnen, of van een of andere koning die in hoog aanzien stond.

De mythologische figuur van Aretusa, een nimf en dochter van Nereus was en is nog steeds populair, vooral in Syracuse. Ook de gouden tetradrachme van Persephone is een uitblinker.

Deze collectie is echt de moeite van het bekijken waard!

[Klik hier om alle foto's van de Medagliere te bekijken]

Heropening van het Basra Museum, Irak

Na bijna vier decennia van oorlogen en conflicten is het Museum van Basra nu open voor het publiek.

Er is in dat land veel gebeurd. Eerst de Golf Oorlog, toen de Amerikaanse inval om het regime van Saddam Hoessein ten val te brengen, en tenslotte de IS die veel van Iraks cultureel erfgoed vernietigd en/of gestolen heeft. Duizenden erfstukken uit de tijden van de Assyriërs, Babyloniërs, Perzen, Romeinen en Islamieten zijn daarbij spoorloos verdwenen. 

[Foto van The National]

Nu zijn er met hulp van het British Museum en andere organisaties een heel groot aantal stukken ondergebracht in een voormalig paleis van de laatste dictator. Ongeveer 2.000 voorwerpen komen uit de opslagruimte van het Iraaks Museum in Bagdad, plus een honderdtal geplunderde stukken uit het buitenland. De Verenigde Staten alleen hebben sinds 2005 meer dan 3.000 gestolen voorwerpen onderschept en teruggestuurd. Ook het VK heeft antiquiteiten teruggegeven, waaronder een zeldzame Babylonische kudurru, een officieel document in spijkerschrift uit het tweede millennium v.C. waarin de koning een van zijn onderdanen beloont met land en andere giften. Men hoopt natuurlijk dat er meer gestolen stukken terug naar huis zullen komen.

De plannen bestaan om mettertijd een bibliotheek met archeologische boeken toe te voegen, alsook een vergaderzaal en een workshop.

Het Museum van Thasos

Klein maar fijn, typeert het Museum van Thasos. Hier zijn de vondsten uit Thasos zelf tentoongesteld, ttz van het eiland en in het bijzonder van de antieke stad.

De collectie is zeer uiteenlopend, van grafurnen en -giften tot de rijke getuigenissen uit de Hellenistische en Romeinse tijd.

Bij aankomst in het museum, wordt de bezoeker meteen begroet door een 2,50 meter grote Kouros die een geit draagt. Het beeld dateert uit 600 v.C. en is nooit helemaal voltooid, maar details zoals zijn haar zijn bijzonder goed weergegeven.

Maar er zijn heel wat uitschieters zoals het hoofd van Alexander de Grote uit de 2^de eeuw n.C., een fijn uitgewerkt hoofd van Dionysos uit het gelijknamig heiligdom uit de 4^de eeuw v.C, een paardenhoofd afkomstig van het heiligdom van Heracles gedateerd tussen 470-460 v.C. of de Pegasus uit de Tempel van Heracles van 500 v.C. Een zeldzame vondst is dan weer de stenen maatbank voor het controleren van vloeistoffen afkomstig van de Agora die uit de 3^de eeuw n.C. stamt.

Verder zijn er juwelen, vazen, munten, terracotta hoofdjes, grafsteles en mozaïeken te bewonderen - allemaal de moeite waard!

[Klik hier om alle foto's te bekijken]

Uitgelicht: de “Epinitron”

De “epinitron” is een vreemd voorwerp waar je gewoonlijk in een museum aan voorbij loopt, tenzij het duidelijk toegelicht wordt.

Dit is bv het geval in het Museum van Antalya waar met een tekening duidelijk gemaakt wordt hoe de terracotta vorm over de dij en knie past. De vrouwen gebruikten dit attribuut bij het spinnen van wol. In feite, is dit een soort vingerhoed, die in dit geval de dij van de spinster beschermt.

Dergelijke mooi versierde epinetra worden meestal teruggevonden in de graven van ongetrouwde meisjes maar ook in tempels gewijd aan een vrouwelijke godheid.

Een ander voorbeeld van een “epinitron”, ditmaal afkomstig uit Attica, is te bewonderen in het Museum van Thasos en dateert uit de 5^de eeuw v.C.