Uitgelicht: De everzwijnhelm

Om meer precies te zijn, een helm die gemaakt is van everzwijn slagtanden. Tja, hoe creatief of hoe inventief kun je zijn? 

Het is een voorwerp dat duidelijk uitblinkt te midden van de bijzondere collectie Myceense kunst in het Nationaal Archeologisch Museum van Athene. 

Dit exemplaar dateert uit de 14^de eeuw v.C. Een paar vroegere helmen zijn op Kreta en Santorini gevonden en staan op overgebleven fresco’s afgebeeld. Op Cyprus en Sardinië zijn dan weer ivoren beeldjes gevonden van krijgers die een everzwijnhelm dragen. Op een papyrus uit Amarna in het Egypte van rond 1450 v.C, staan ook Myceense huursoldaten met een dergelijke helm afgebeeld. In het Hettitische Hattusa is dan weer een stukje aardewerk gevonden met daarop Myceense krijgers die getooid zijn met een helm in zigzaglijnen die als everzwijntanden gezien kunnen worden. De meest recente exemplaren worden teruggeleid tot rond 1150 v.C. 

Deze helmen zijn echte kunstwerken waarbij de slagtanden in rijen alternatief naar rechts of naar rechts georiënteerd werden. Daarna werden ze met zilverdraad aan elkaar gebonden en op een lederen onderlaag vastgemaakt. Het leder werd dan met vilt opgevuld om het hoofd verder te beschermen en het geheel comfortabel te maken voor de drager. 

Homerus beschrijft de everzwijnhelm in zijn Ilias wanneer Odysseus zich klaarmaakt voor een nachtelijke aanval op de Trojanen. 

De slagtanden van een everzwijn waren een waardevolle bezitting en duidden op een hoge sociale status van de eigenaar.

Uitgelicht: Kaboutertje Puntmuts

Ja, die heb ik echt niet opgezocht. Maar ik liep onlangs door de vaste collectie van het Museum van Louvre-Lens die een schitterend overzicht geeft van kunst door de eeuwen heen. Hiertussen stond, bijna onopvallend een piepklein gouden amulet van een Hittitische god uit Centraal Anatolië die thuishoort in de periode 1400-1200 v.C.

Het gaat hier heel waarschijnlijk om Teshub, de stormgod. Het stuk is in bruikleen van het Musée Guimet in Parijs – op zich natuurlijk ook een bezoek waard.

Maar ik vond deze gouden godheid heel parmantig stappen zoals te zien is op deze, jammer genoeg onscherpe foto.

Die puntmuts is trouwens iets dat de Frygiërs hebben overgenomen die aan de westelijke grens van Hittieten leefden. 

Zulke voorbeelden zijn te zien is op het hoofd van een Frygische soldaat uit Hattusa, Turkije (hier links) en op dit fresco uit Dura Europos, Syrië (hier rechts). 

Uitgelicht: de theepot

Een dagelijks gebruiksvoorwerp als een theepot lijkt wel erg banaal om erbij stil te staan. Wie over een theepot spreekt denkt waarschijnlijk meteen aan een Chinese pot of misschien zelfs aan een van de beroemde Engelse theepotten, maar wie schetst nu mijn verwondering als ik in een verloren museum als dat van Hattusa in Centraal Anatolië een theepot tegenkom uit de Hittitische periode die gedateerd wordt tussen 1650 en 1200 v.C.

Een pot die drie en half jaar oud is en er bovendien nog net zo uitziet als onze hedendaagse pot. Zonder het te weten zouden we hem verwisselen met een zeer moderne versie van onze vertrouwde theepot – new design of zoiets. Niet te geloven toch?