Een keur aan virtuele museumbezoeken in Turkije

Aangezien het einde van de Corona beperkingen nog niet in zicht is, moeten we het van de virtuele museumbezoeken hebben. 

Turkije doet nu ook mee en pakt uit met een aantal bekende en minder bekende archeologische musea via een nieuw portaal Sanal Muze. Hier bevinden zich tevens een aantal links naar opmerkelijke archeologische sites. Als musea komen de volgende zeker in aanmerking: 

Ankara – Het Museum van de Anatolische Beschaving

Opmerkelijk is bv een 8.000 jaar oude zittende godin uit Catalhöyük uit het Neolithicum, schatten uit de Koninklijke graven van Alacahöyük (Bronstijd), schitterende beelden en reliëfs uit de tijd van de Hittieten en een ongelooflijk mooi ingelegde houten tafel uit Gordion, de hoofdstad van Frygia. 

Antakya – Archeologisch Museum

In dit museum is de grootste collectie mozaïeken ondergebracht uit de Romeinse en de Byzantijnse tijd. De meeste zijn afkomstig uit het oude Antiochië zoals dat van Ariadne die op Naxos is achtergelaten. Uit Daphne stamt het grote mozaïek uit de 5^de eeuw waarin de allegorische figuur van Megalopsyche staat uitgebeeld omringd door dagelijkse taferelen. Er is ook een bijzondere verzameling voorwerpen uit de Neo-Hittitische periode te bewonderen en een schitterende marmeren sarcofaag uit 265-270. 

Antalya - Archeologisch Museum

Dit museum is een absolute topper! Het bezit een uitgebreide collectie Romeinse beelden uit de 2^de en 3^de eeuw afkomstig uit belangrijke opgravingen in de regio. Perge bekleedt een prominente plaats en vult op zich al een aantal zalen. 

Adana – Archeologisch Museum

Dit wordt, vreemd genoeg, geroemd als zijnde het grootste museum van Turkije? En toch komen er maar weinig toeristen zover. Hier zijn de vondsten uit Cilicië ondergebracht, een regio die bezet werd door de Hittieten, Assyriërs, Grieken, Romeinen, Armeniërs, Seljukken en de Ottomanen. 

Zeugma – Mozaïek Museum van Gaziantep

De Romeinse garnizoensstad Zeugma is nu grotendeels onder water verdwenen nav de bouw van de zoveelste dam op de Tigris Rivier.  Wat gered kon worden is in het museum van Gaziantep ondergebracht. Een van de meest sprekende mozaïeken is dat van het zg Zigeunermeisje dat de Mona Lisa van de mozaïeken genoemd wordt. Verder zijn er veel mythologische figuren, goden en godinnen uitgebeeld. 

Een virtueel bezoek van al deze pracht en praal is zeker aan te bevelen!

Nieuwe aanwinst vanuit Zeugma

Zeugma is zo maar weer in het nieuws nu dat men daar in de afgelopen maanden drie schitterende mozaïeken heeft blootgelegd in het Huis van de Muzen.

Het gaat hier om een vloermozaïek waarop de negen Muzen staan afgebeeld met in het midden een afbeelding van Calliope.

Op het tweede mozaïek staan Oceanus samen met Tethys afgebeeld, in een andere samenstelling dan het reeds bekende mozaïek dat in het Museum van Gaziantep staat te pronken. Het derde, waarvan geen foto beschikbaar is, stelt een jongeman voor. Na de nodige restauratie- en conservatiewerkzaamheden zullen deze stukken ook hun weg naar het Museum van Gaziantep vinden (lees mijn eerder verschenen artikel: Zeugma, Museum van Gaziantep).

Het is wel opmerkelijk dat de Turkse krant, Hurriyet Daily News, heel optimistisch vermeldt dat er van de 2 à 3.000 huizen die deze grensstad rijk was er “slechts” 25 helemaal onder water staan. The Greek Reporter die in Griekenland uitgegeven wordt spreekt daarentegen van 80% ondergelopen huizen, wat beter overeenstemt met wat ik eerder gehoord heb. De burgemeester van Gaziantep deelt het Turkse optimisme door te zeggen “I hope we will be able to unearth the whole civilization of Zeugma”. Tja, je kunt de mensen misschien wel overtuigen, wie weet?

[De foto’s zijn overgenomen uit The Greek Reporter, behalve het mozaïek van Oceanus en Tethys. Dit bewuste mozaïek is wat nu al in het museum te zien is. The Hurriyet Daily News toont wel de juiste foto]

Zeugma, TK - Museum van Gaziantep

Voor mij is Gaziantep een bestemming op zich, want in het plaatselijke museum zijn schitterende Romeinse mozaïeken ondergebracht die ik absoluut wil zien.

Nou die zijn inderdaad schitterend, want in tegenstelling tot de gangbare techniek om kleine gekleurde steentjes te gebruiken hebben de kunstenaars hier veelvuldig marmer en zelfs glas gebruikt waardoor de kleuren veel sprekender en helderder zijn. Wat een pracht! Ik ben er helemaal opgewonden van en wil alles tegelijk zien en lezen en fotograferen. De vloeren zijn trouwens met kennis van zaken tentoongesteld, soms liggend met daarvoor een verhoging om een beter overzicht te krijgen, dan weer staande tegen de muur. Alles keurig met uitleg en plattegrond, jeetje, ik kan hier wel een halve dag doorbrengen! Van op de gaanderij op de eerste verdieping heb ik dan weer een schitterend overzicht. Soms zijn ook de fleurige muurfresco’s bewaard gebleven en keurig in situ geplaatst.

Al deze mozaïeken, fresco’s en andere vondsten zijn afkomstig uit Zeugma (het Griekse Seleucos), ooit een Romeinse garnizoensstad aan de Eufraat, die de oostelijke grens van het Romeinse Rijk vormde. Nu zijn de Turken al een aantal jaren dammen op de Eufraat en de Tigris aan het bouwen zodat de arme oostelijke provincies zich kunnen ontwikkelen. Dit is een gigantisch project dat de naam GAP gekregen heeft (het Zuidoost-Anatolië-Project) en de 22 dammen moeten er voor zorgen dat er een gebied zo groot als heel België bevloeid kan worden en dus vruchtbare grond kan opleveren. Duizenden mensen moesten hun dorpen verlaten en elders een onderkomen vinden.

Ook de ruïnes van het oude Zeugma ontkwamen niet aan dit lot en in allerijl hebben archeologen uit alle windstreken gered wat maar te redden viel. Een schijntje is dat natuurlijk, maar de vooruitgang is niet te stuiten, zo blijkt hier als elders. Een deel van de mozaïeken maar ook een aantal fresco’s staan hier te pronken en voor een volledig overzicht verwijs ik mijn lezers gewoon door naar mijn foto’s – die spreken boekdelen.

Voor mijn doen is dit bezoek uiteraard weer eens te kort, maar ik ben toch ontzettend blij dat ik deze mozaïeken met eigen ogen heb mogen bewonderen!

[Klik hier voor foto's van Zeugma uit het Museum van Gaziantep]