3 april 2018

Nemea is voorlopig gesloten!

Van 1971 tot 2004 hebben de Amerikaanse archeologen opgravingen verricht in Nemea en een keur aan gebouwen maar ook aan voorwerpen uitgegraven. Men zou dus verwachten dat al deze inspanningen beloond werden maar niets is minder waar. Sinds december 2017 hangt er een bordje aan het toegangshek met de boodschap dat de site en het museum gesloten zijn wegens een tekort aan bewakingspersoneel. Niet te geloven, toch?


De geïnteresseerde toerist komt er bekaaid van af maar heel waarschijnlijk kunnen de illegale verzamelaars er intussen wel vrij hun gang gaan, denk ik dan?

De man die al die jaren deze opgravingen geleid heeft, Professor Stephen G. Miller van de University of California, Berkeley, pikt dit niet zomaar en heeft een zure brief naar het Griekse Ministerie voor Cultuur gestuurd, waarvan hieronder de tekst:

Today was a bright, sunny day with temperatures around 12oC. I decided to go for a walk to the museum, about 15 minutes distant from the office. It was wonderful, but when I arrived the museum and the archaeological site were closed as they have been since November 23. There were two rented cars in the parking lot, and eight people looking over the fence at the Temple of Nemean Zeus. They were two families with a husband and wife and two teenage children each.

It emerged that they were neighbors from Santa Cruz, California, and that one of the wives had been a student at the University of California at Berkeley while I was still actively teaching there. She had heard about my work at Nemea then, and had managed to persuade her husband, and then her neighbors, to come to Greece during the Christmas break this year with a visit to Nemea as the highlight. They were all very disappointed that Nemea was closed and asked me how that had happened.

I tried to explain that, at least for the last 50 years, the Greek state had decided that tourists only came to Greece for the island beaches in the summer months. Hence, at least in the recent past, a very small crew of guards was on duty for the whole year, and supplemental guards hired from April until October. I confessed that I did not understand why 17 additional staff was added at Nemea for those seven months, when 12 would have been adequate and the other five kept for the winter when the site closes at 3 p.m. shortly before the sun goes down. During the summer it is open for an additional 4-5 hours which requires more personnel.

I also found it difficult to explain why, in 2016, our Society for the Revival of the Nemean Games was allowed to pay for four extra guards for the first four months which netted nearly €11,000 in ticket sales for the Ministry of Culture, but this year our written offer, supported by the local archaeological office, has been ignored.

At this point one of the men pulled out a guide book, opened it and asked if I knew Stephen Miller. I admitted that I am Stephen Miller and that I had, since 1973, created the archaeological site of Nemea, constructed and equipped the museum, discovered the stadium with its vaulted entrance tunnel (which I subsequently consolidated), reconstructed several columns of the temple, planted trees and grass and flowers, fenced the whole area, and carried out maintenance such as painting and cutting weeds, especially in the stadium. I had also published many of my discoveries, some in guide books that are locked away inside the museum. I am now very frustrated that my discoveries were not being shared with visitors. The Ministry of Culture seems uninterested in the pedagogical aspects of ancient Greece.

They asked me about the story of the discovery of the starting line in 1974 after 12 weeks of excavation without any sign of previous human life in the emerging earth. That happened on our last day of excavation, Friday, July 19, 1974. I explained the joy we felt, which was turned upside the next day when Cyprus was invaded. One of the boys asked if there was any way to get into the stadium. He had been looking forward to standing on the ancient line like ancient Greek athlete. Again I apologized that my discoveries were locked away.

I also explained that everything I have done at Nemea has been done with funds raised from private donors, mostly Americans of non-Greek ancestry. In fact, two of the seven marble plaques with their names could be seen in the distance behind the locked entrance gate. I had persuaded those people to invest in Greece, and now their investment is wasted. So is mine.

We shook hands and said good-by, and I expressed the hope that they might come back. Surely Nemea will open again someday. One of the mothers noted that the holiday period is best for all of their families to come to Greece. She was surprised that Greece did not understand that.

Stephen G. Miller
Professor emeritus
University of California, Berkeley

9 maart 2018

Succes van het Nationaal Archeologisch Museum in Athene

Afgelopen jaar, in 2017, heeft het Nationaal Archeologisch Museum in Athene (NAM) een nieuw record aantal bezoekers gehaald, namelijk meer dan een half miljoen kijkers!


Het succes is te danken aan verschillende initiatieven die het museum de afgelopen jaren heeft doorgevoerd. Onder dit hoofdstuk vallen de tijdelijke tentoonstellingen zoals bv. die over het “Scheepswrak van Anticythera” of over “Odysseus”, maar ook het unieke programma “Verborgen Museum” waardoor de bezoekers een kijkje achter de schermen kunnen nemen. 

In 2017 heeft het NAM bovendien deelgenomen aan meer dan honderd research projecten en heeft 403 voorwerpen in bruikleen gegeven aan landen in Europa, Azië en de Verenigde Staten.

Voor 2018 hoopt het museum haar succes te vergroten met nieuwe initiatieven, waaronder een belangrijke tentoonstelling over het concept van schoonheid.

15 februari 2018

Een goede kennismaking met Medusa

Medusa kennen we het best als een beetje enge figuur met doordringende ogen en slangenharen. Ze pronkte dus regelmatig op de borst van een kuras omdat zij iedereen die haar aanstaarde in steen kon veranderen.

[Foto van MET Museum]

Dat was zo in de 5de eeuw v.C., maar in de loop der eeuwen kreeg zij meer vrouwelijke trekken en werd haar groteske gezicht zelfs knap. In meer recente tijden wed Medusa het prototype van de femme fatale, een combinatie van vrouwelijkheid, erotiek, geweld en dood.

Deze evolutie wordt in het MET Museum in New York onder de loep genomen in een speciale tentoonstelling Dangerous Beauty: Medusa in Classical Art die nog het hele jaar 2018 te bezoeken is.


Buiten Medusa wordt hier ook aandacht besteed aan andere vrouwelijke mythische figuren zoals de sfinxen, sirenes en het zeemonster Scylla die ook allemaal mettertijd andere vormen aannamen.

16 januari 2018

Het Louvre Abu Dhabi is open

Geld is uiteraard geen probleem in Abu Dhabi en het is dus niet te verwonderen dat kosten noch moeite gespaard werden bij de bouw van hun Louvre Abu Dhabi Museum.

De naam Louvre is een tijdelijke promotiestunt die $1.15 miljard gekost heeft en 30 jaar geldig is. Gedurende de eerste tien jaar zal het Louvre in Parijs deel van zijn werken maar ook van andere Franse instellingen zoals het Musée Quai d’Orsay, de Bibliothèque Nationale en het Centre Pompidou aan Abu Dhabi in bruikleen geven. Intussen kunnen ze dan in de UAE een eigen collectie opbouwen.

Momenteel staan er zo een 600 kunstwerken ten toon, waarvan de helft uit Franse musea afkomstig is, verspreid over 23 zalen. Het bijzondere is dat hier een interculturele collectie is ondergebracht waarin westerse kunst zij aan zij staat met niet-westerse – een heel gedurfde combinatie.

Zo zien we hier een bronzen beeldje van de Egyptische godin Isis die baby Horus aan het voeden is uit 800-400 v.C., een 14de-eeuwse ivoren Madonna met Kind uit Frankrijk en een 19de-eeuwse houten Moeder met Kind uit de Kongo die elk het moederschap uitbeelden doorheen de eeuwen en uit verschillende beschavingen. Drie gouden dodenmaskers uit het antieke China, Peru en Syrië bevestigen dan weer hoe de onsterfelijkheid en de herinnering aan de doden een gemeenschappelijk element is in culturen wereldwijd.



Op deze manier hopen ze in Abu Dhabi bezoekers uit de hele wereld te bereiken met kunst die iedereen aanspreekt. De wereldwijde culturele geschiedenis komt jammer genoeg niet aan bod. Ook worden onderwerpen als slavernij en oorlog vermeden terwijl ideologische repressie, zowel politiek als godsdienstig, handig omzeild worden. De bedoeling is om de mensheid in een nieuw licht te stellen en te streven naar openheid en harmonie ofschoon dit totaal niet past bij het huidige regeringsbeleid van dat land.

Het museum complex zelf moet wel feeëriek zijn met het zonlicht dat kunstig door het dak gefilterd wordt en zorgt voor een steeds veranderend schaduwspel over de kunstwerken binnen. 

[Foto's uit New York Times]

19 december 2017

Uitgelicht: Kaboutertje Puntmuts

Ja, die heb ik echt niet opgezocht. Maar ik liep onlangs door de vaste collectie van het Museum van Louvre-Lens die een schitterend overzicht geeft van kunst door de eeuwen heen. Hiertussen stond, bijna onopvallend een piepklein gouden amulet van een Hittitische god uit Centraal Anatolië die thuishoort in de periode 1400-1200 v.C.

Het gaat hier heel waarschijnlijk om Teshub, de stormgod. Het stuk is in bruikleen van het Musée Guimet in Parijs – op zich natuurlijk ook een bezoek waard.

Maar ik vond deze gouden godheid heel parmantig stappen zoals te zien is op deze, jammer genoeg onscherpe foto.








Die puntmuts is trouwens iets dat de Frygiërs hebben overgenomen die aan de westelijke grens van Hittieten leefden. 

Zulke voorbeelden zijn te zien is op het hoofd van een Frygische soldaat uit Hattusa, Turkije (hier links) en op dit fresco uit Dura EuroposSyrië (hier rechts). 

4 november 2017

Museum van Louvre-Lens

Op minder dan twee uur rijden van Brussel ligt het uitnodigend Museum van Louvre-Lens. De vaste collectie, samengesteld uit stukken die in het Louvre in Parijs niet aan bod (kunnen) komen rouleert alle vijf jaar.


Onder de naam Tijdgalerij is een aantal stukken uit verschillende periodes van onze geschiedenis samengebracht, uiteenlopend van 3.000 voor Christus tot en met Napoleon. De verscheidenheid aan stukken is groot en loopt uiteen van beeldhouwwerken (meestal puntje-gaaf) tot reliëfs, terracotta en andere beeldjes, vazen, fresco’s, aardewerk en schilderijen. Een uitgelezen keur aan schitterend voorwerpen.


De uitleg voor elk voorwerp is trouwens uitstekend en bovendien drietalig: Frans, Engels en Nederlands. Het museum zelf is groots en ruim opgezet en het personeel is bijzonder vriendelijk en behulpzaam.

Hier worden ook regelmatig bijzondere tentoonstellingen gehouden, zoals in 2013/2014 de Etrusken en de Middellandse Zee, met Cerveteri in het bijzonder en momenteel loopt er een tijdelijke tentoonstelling over Muziek, echo’s uit de Oudheid (nog tot 15 januari 2018) die ik zeker kan aanraden.


[Alle foto’s zijn te bekijken via deze link

9 oktober 2017

Pericles en de glorie van Athene

Op woensdag 25 oktober a.s. organiseert The Getty Villa een lezing “Making Athens Great (Again?): Modern Lessons from the Age of Pericles”.

Pericles heeft Athene duidelijk op de kaart gezet. Hij wist de bevolking over te halen om het machtige Sparta de oorlog te verklaren in 431 v.C. en die tot een succesvol einde te brengen. Hij bezat grote overredingskracht en een brede visie en hij was die de Atheners overtuigde om de Tempel van Athena op de Acropolis te herbouwen nadat die door Xerxes verwoest was.


De lezing wordt gehouden door historicus Loren Samons van de Boston University. Hij stelt de vraag hoe het mogelijk was voor iemand als Pericles om de Atheners in zulke grote mate te beïnvloeden en of dit te danken is aan zijn wijsheid of was het puur geluk?  In het kort, hoe heeft hij zijn doel kunnen bereiken?

18 september 2017

Cabinet des Médailles in Parijs

Dit museum is weinig of niet bekend en toch liggen hier unieke stukken. Jammer genoeg is de presentatie nogal oubollig en verre van overzichtelijk.

Zoals de naam het zegt, liggen hier zeker 520.000 medailles en munten die teruggaan tot de Griekse, Romeinse, Egyptische en Oosterse periodes, maar ook uit latere tijden zoals de Gallo-Romeinse bezetting, de Middeleeuwen, inclusief de Aziatische en islamitische beschavingen tot en met hedendaagse kunst.

De collectie is bovendien verstrekkend en bevat 35.000 stukken die niet onder het hoofdstuk munten en medailles valt zoals juwelen, glaswerk, keramiek, zegels, meubels, wapens en andere schatten. Om er een paar te noemen vindt men hier:
- de Schat van Berthouville met uitmuntend zilverwerk uit de Romeinse tijd
- bijzondere intaglios en kamers (20.000 stuks!) waaronder de Grote Camee van Frankrijk
- Griekse en Etruskische keramiek
- Ivoor uit de laatantieke en Byzantijnse periode
- Egyptische, Griekse en Romeinse beeldhouwwerken
- Zilverwerk van de Sassanieden en uit de Islamitische tijd
- Kunstvoorwerpen uit de Schat van Saint-Denis en van de Sainte-Chapelle (de mooiste stukken liggen natuurlijk in het Louvre)
- De bronzen troon van Koning Dagobert
- De beroemde Beker van de Ptolemaeën die met de Kruistochten in Frankrijk is beland

Het enige maar voor mij grote nadeel van dit museum is dat de collectie niet per onderwerp of per periode is ingedeeld maar dat de stukken veelal gegroepeerd zijn volgens de schenkingen van privé personen. Wie dus op zoek is naar een bepaald stuk kan wel wat kilometertjes afleggen!

27 augustus 2017

Uitgelicht, de Romeinse mijlpaal

Naar het schijnt zijn het de Romeinen die de mijlpaal uitgevonden hebben. Het woord “mijl” is trouwens afgeleid van het Latijnse milia passuum, duizend stappen, een afstand van 1476 meter. Een mijlpaal of miliarium was typisch een ronde zuil rustend op een vierkante sokkel die anderhalve meter hoog was en 50 centimeter in doorsnee.

Hierop kom men aflezen hoever het nog was naar een bepaalde bestemming, afhankelijk van de weg waarop hij stond. Bovendien stond hier ook wel informatie op over de wie de weg had aangelegd of ervoor betaald had en wie de weg onderhield of repareerde.

Vanuit het historisch oogpunt dus, zijn mijlpalen zeer belangrijk, al zijn het niet de meest opvallende getuigenissen uit het verleden. Als je niet oplet, loop je er al gauw aan voorbij, tenzij ze in een museum zijn ondergebracht – en dan nog!

Een van de meest opvallende voorbeelden is de zg Tadiasmus Patarensis, het Monument van de Wegen in Patara, Turkije. Dit is een vierkante pilaar met daarop een kaart van Lycië en de lijst van 63 steden met de onderlinge afstand van elkaar.


Turkije is nog zeer rijk aan mijlpalen waarvan sommige nog op hun oorspronkelijke plaats staan zoals deze langs de Sebastian Way (foto genomen tijdens een van mijn reizen met Peter Sommer)

of deze die verhuisd is naar de ingang van een wegrestaurant in het Taurus Gebergte.

In Istanbul is dan weer zonder al teveel moeite deze Mijlpaal van Constantijn te vinden

In Italië is een ruime keuze aan mijlpalen te vinden langs het uitgebreide netwerk van de Romeinse wegen die allen naar Rome leidden. Ze zijn uiteraard over heel het Romeinse Rijk te vinden, van Engeland tot Syrië en van Spanje tot Noord Afrika.


Zo ben ik er onverwachts ook eentje tegengekomen in het Museum van Apamea, Syrië dat ondergebracht is in een oude karavanserai.

30 juli 2017

Leven zoals de Romeinen!

Leven zoals de Romeinen, dat kan momenteel in de Getty Villa in Malibu, Californië, en wel tot en met 3 september 2017.


Onder de titel Roman Holidays, organiseert de Getty Villa een aantal zomeractiviteiten die het publiek in de gelegenheid stelt om zich even “Romein” te voelen.

De Troubadour Theater Company ontpopt zich als echte Commedia del Arte acteurs die niet alleen optreden in de komische vertolkingen van “Mercurius in Uranus” in het perystilium van de villa, maar ook de bezoekers trakteren op korte sketches en spelletjes.

Verder kan de bezoeker zich verdiepen in de parfums en wierrook uit de antieke wereld. Ieder kan zo zijn eigen geurtje samenstellen, specerijen en oliën uit de Romeinse tijd ontdekken en leren hoe zij uiteindelijk hun weg naar onze keukens vonden.

Tot slot kan ieder net als de Grieken en de Romeinen vroeger zijn wensen en gebeden richten tot Venus (ook gekend als Aphrodite) door ze op te schrijven en bij haar beeld aan de muur te plakken.

Klik hier voor meer details. Roman Holidays loopt elke zaterdag en zondag van 11 tot 15 uur. De toegang is gratis maar een reservatie is wel verplicht.